De vele petten van een ondernemer

OndernemerspetOndernemers spelen een aantal belangrijke rollen binnen het bedrijf. In de pioniersfase van de onderneming gebeurt dat haast vanzelf, maar in de (door)groeifase levert het problemen op. Ondernemers in het MKB hebben de pet van aandeelhouder, directeur, meewerkend voorman, manager en of financier. Het niet tijdig onderkennen van de diverse rollen, taken, rechten en plichten die daarbij horen kan de waarde van de onderneming schaden. Te veel hooi op je vork kan schaden. De illusie van alleskunner kan een onderneming te gronde richten. Laten we deze petten eens nader bekijken.

De directie pet.

In zijn rol als directeur ontwikkelt de ondernemer een strategische visie, hij zet de lijnen uit, bepaalt doelen. Zijn aanpak zal op rendement en succes gericht zijn. In de situatie van een directeur grootaandeelhouder zal hij zijn businessplannen zelf beoordelen en ten uitvoer brengen. Hij legt verantwoording af aan de aandeelhouder en dat is hij zelf. Zolang het bedrijf succesvol is, zal dit geen probleem geven. Echter bij tegenwind dreigt het gevaar van verkokering en tunnelvisie. Staat zijn blikveld nog voldoende open voor vernieuwing? Wat doet hij met kritiek? Maakt hij (tijdig) gebruik van deskundigen en adviseurs. Durft hij die in te schakelen? Daarin te investeren? Een goede adviseur kan als vangnet fungeren en helpen in crisissituaties.

De managers pet.Verlichting

De manager stuurt de businessunit. Hij maakt gebruik van stafafdelingen. Hij overlegt met de directie over toekomstplannen en investeringen. Een valkuil voor de manager is dat hij een eigen koninkrijkje bouwt en te veel het belang van de eigen status en belangrijkheid koestert. Een onderneer in de rol van manager zal af en toe boven het eigen koninkrijkje moeten uitstijgen en het geheel van belangen van het bedrijf in de gaten moeten houden. Ondernemers met een te onevenredige aandacht voor een beperkt deel van hun organisatie moeten waken voor verspilling van energie en talent in andere delen van hun organisatie.

MedewerkersDe medewerkers pet.

Medewerkers hebben een takenpakket dat er op is gericht om de doelstellingen van het bedrijf te realiseren. Medewerkers hebben behoefte aan duidelijkheid in hun taken en het effect van hun handelen. Uitgangspunten en doelen van het bedrijf moeten duidelijk zijn. Ondernemers die zich als medewerker opstellen en hun hart verpand hebben aan de nestgeur en heroïek van de werkvloer moeten ook in staat zijn zich te verheffen op strategisch niveau. Als zij niet tijdig en voldoende communiceren over de bedrijfsdoelen en de strategie, raakt het bedrijf stuurloos en op drift. Meewerken met de “mannen” is prima, maar baken die rol goed af met die van leidinggevende (manager) en ondernemer( strateeg).

De aandeelhouders en eigenaars pet.

Het eigenaarschap betekent dat de ondernemer de verstrekker is van risicodagend vermogen. Het eigen vermogen van de onderneming. Hoe groter de onderneming hoe groter de afstand wordt van eigenaren (aandeelhouders) tot beleid en strategie. (directie pet). Indien er sprake is van gescheiden rollen tussen eigenaren en directie kan er spanning ontstaan bij het bepalen van de strategie. Het uitzetten van de koers en de risico’s daarvan. Beide partijen zijn bij de besluitvorming betrokken. In de rol van directeur grootaandeelhouder zal de ondernemer deze afwegingen zelf maken en waar nodig ook adviseurs betrekken die hem daarin bijstaan en scherp houden.

De financiers pet.Financiers

Ondernemers zijn in aanvang (starters/pioniers) ook de eerste financiers. Zij hebben hun eerste investeringen vaak zelf voorgeschoten. Bij het uitrollen van hun plannen zullen ondernemers externe financiers nodig kunnen hebben. Dan zal de financieringsbehoefte groter zijn als de financieringsmogelijkheden die de ondernemer (privé vermogen) en onderneming (cashflow). Er is dan door banken of investeerders (in formals of familie en vrienden) in de behoefte te voorzien.Maar de ondernemer zal met zijn eigen vermogen primair verantwoordelijk blijven en dat als risicodrager ook zo voelen. Hij plukt de vruchten als het goed gaat en vangt de klappen op als het mis gaat.

 

De toezichthouder pet.

Soms maken ondernemers gebruik van een commissaris. Zij geven de directie advies en zullen namens de aandeelhouders de voortgang controleren. De kunst is hier een goed tegenspel te bieden en toegevoegde waarde te leveren in de ontwikkeling van de onderneming. Dat kan in de vorm van kennis en kunde, maar dikwijls ook door het openstellen van de eigen en noodzakelijke netwerken. Bij het ontbreken van een commissaris zal de ondernemer zich afvragen of hij voldoende tegenspel krijgt bij het ontwikkelen van plannen en (bij)sturen van zijn onderneming. Hij zal de nodige zelfreflectie hebben en een onafhankelijke adviseur in de arm nemen die hem met lef  durft tegen te spreken en hem durft te confronteren met de consequenties van zijn plannen en ideeën.

De valkuilen.

Wanneer de ondernemer de bovenstaande rollen en petten onvoldoende op waarde weet te schatten is hij een gevaar voor zijn eigen onderneming. De volgende signalen, voor hem en zijn omgeving, kunnen daarbij van belang zijn. De ondernemer die handelt en denkt vanuit;

  • Ik kan alles (beter).
  • Privé en zakelijk maakt geen verschil.
  • Ondernemer als vastgoedbelegger.
  • Gelijkschakelen van fiscale en commerciële doelen.
  • De bank als last zien.
  • Bedrijfsopvolging kan alleen binnen de familie.
  • Adviseurs zijn pottenkijkers.

Bij het samenstellen van dit overzicht en artikel heb ik met plezier het boekje van Annegien Blokpoel nagelezen over de waardecreatie van bedrijven. Een aanrader wat mij betreft.

Checklist voor een ondernemingsplan

ChecklistRegelmatig zie ik ondernemers worstelen met de vraag wat ze in hun ondernemersplan moeten wegschrijven. Moeten ze wel een plan schrijven? Waarom kan (bijvoorbeeld) de bank niet volstaan met historische cijfers, prognoses en een opgave van de financieringsbehoefte. Een mondelinge toelichting door de gepassioneerde ondernemer aan een begripvolle accountmanager moet dan toch voldoende zijn? Helaas het zal zo niet (meer) blijken te werken.

Waarom dan wel een ondernemersplan.

De reden is simpel. Met een ondernemersplan maakt u een inspirerend document waarin u uw eigen routebeschrijving naar succes vastlegt. Geen gestolde wetenschap maar een dynamisch document dat u aanpast aan wijzigende omstandigheden en nieuwe mogelijkheden. Inzichtelijk voor uzelf, uw management, uw medewerkers, uw bankier en alle anderen die u uitlegt waarom uw onderneming een succes is of moet worden.

Algemeen.

Formuleer uw visie, uw missie en vervolgens uw strategie. Maak een SWOT analyse en herijk uw missie dat u mogelijk in het verleden al eens hebt bedacht. Formuleer doelstellingen en subdoelen. Maak een plan van aanpak en maak het specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden. (smart).

Een goed plan.

Hoe maakt u een ondernemingsplan waarmee u (bijvoorbeeld) naar uw bank gaat? Hier een checklist:

 

  • 1. Beschrijf het probleem: (Kans/opportunity) Beschrijf uw plan niet als een reclamefolder. Geef uzelf realistische feedback. Geef feiten.
  • 2. Geef de oplossing. Wat ziet u als oplossing? Vraagt soms “out of the box” denken. Loskomen van beroepsdeformatie. Verkokering. Raadpleeg adviseurs om u op creatieve gedachten te brengen. Soms hebt u eyeopeners nodig. Oplossingen kuynnen soms voor de hand liggen. Een aha Erlebnis zijn.
  • 3. Gebruik een business model. Google het woord en u vindt vele sites. Gebruik een model waarin u alle facetten van uw bedrijf belicht en tot een oplossing komt. Het zijn de ankers van uw plan of bedrijf. Hoe van zaadje naar karbonaadje? Kapstokken van uw idee. Voor duurzaamheid bijvoorbeeld de 3 P’s (people, planet, profit). In de bankwereld gebruikt men het INK. (prestatie indicatoren en organisatiegebieden) Mc. Kinsey (Tom Peters) ontwikkelde het 7 S-n model. (doorlichten van organisaties) Kies of ontwikkel uw model waarin u uw organisatie schematisch vormgeeft. Dus welke invloeden binnen en buiten uw onderneming het succes bepalen. 

 Businessmodel

  • 4. Beschrijf de onderliggende gedachte. Maak duidelijk wat je per thema in het businessmodel wilt doen. Dus bijvoorbeeld; leiderschap ontwikkelen, kwaliteit medewerkers verbeteren, procesinrichting optimaliseren, aanschaf van een bedrijfsmiddel, gebouw, ICT, website etc. Maar ook hoe u bijvoorbeeld het verdienmodel hebt uitgewerkt. (prestatie-indicatoren)
  • 5. Marketing en sales. Hoe gaat u uw onderneming in de markt zetten? Virtueel? Fysiek? (Vijf P’s. van de marketing met personeel, produkt, promotie, plaats en prijs). Denk ook aan de P van prullenbak. Soms moet u ideeën wegdoen en loslaten.
  • 6. Concurrentie. Dit is soms een heel lastige. Beschrijf wie uw concurrenten zijn. Waarom? Wat onderscheidt u van uw concurrenten? Als hulpmiddel kunt u het krachtenveld van Porter gebruiken.
  • Kijk naar instapmogelijkheden van nieuwe toetreders.
  • Kopieergedrag. (me too)
  • Substituten. (goedkopere vervangers)
  • 7. Organisatie en team. Dit is niet alleen de vraag naar de juridische structuur (BV, VOF , eenmanszaak vorm etc.) maar vooral de vraag met welke mensen in welk type organisatie u wilt werken. Welke mensen zijn bepalend voor uw succes?
  • 8. Financiële ins en outs.
    • Uw balans en V&W. (banken vragen trackrecord van 3 jaar)
    • Accountant (welke?) Banken zijn daar gevoelig voor.
    • Maak een exploitatieprognose (met onderbouwing).
    • Stel een investeringsplan op (voorkom verrassingen).
    • Bepaal uw financieringsbehoefte (denk aan tegenvallers)
    • Maak een liquiditeitsprognose (kijk naar seizoenpatronen, betalingsgedrag debiteuren, uw snelheid van betalen aan crediteuren(kortingen?), betalingen aan fiscus.
    • Maak een risicoanalyse. (realisme wat kan fout gaan en hoe pareert u dat?)
  • 9. Status en planning. Maak plannen met een go-or no-go scenario. Wat is er nodig voor volgende fase?
  • 10. Voor alle lezers (doelgroepen) maak een bondige samenvatting en verwijs naar uw overige beschrijvingen, cijfers en toelichtingen in het document. In de samenvatting staat de essentie van uw plan. Elk plan moet u als een elevator pitch kunnen toelichten. Pas dan is het krachtig en overtuigend.