Alternatieve financieringen.

alternatief vermogenZe zijn er volop. MKB ondernemers die met uiterst creatieve en ook lucratieve ideeën op de markt willen excelleren. Maar de starter, de doorstarter en de minder kapitaalkrachtige zal dan een beroep moeten doen op kapitaal. Durfkapitaal of risicodragend vermogen genaamd. En dan begint de zoektocht. De worsteling soms met de vraag hoe deze financiering te vinden is. Een ontdekkingstocht langs banken en alternatieve financieringen.

MKB bepalend voor economie.

Nederland kent ruim 900.000 MKB bedrijven. Deze ondernemingen bepalen hoofdzakelijk de richting en de sentimenten over economische perspectieven. In feite zijn deze MKB bedrijven de economische barometer van het land. Een opleving in deze sector is dikwijls een indicator van vertrouwen en herstel in de economie.

financiers Traditionele financiers.

Veel MKB ondernemers ervaren een veranderende houding van hun bank. Kredieten worden niet meer verstrekt op basis van historische gegevens of op basis van vermeende onderpandwaarden. Banken dienen zich af te vragen of er voldoende perspectief is voor de levensvatbaarheid. Men kijkt dus naar ontwikkelingen in de branche en (ogenschijnlijk) minder naar de ondernemerskwaliteiten en hun historische en onderscheidende prestaties. Banken moeten ‘in control’ zijn en worden zwaar afgerekend als het mis gaat. Afrekeningen van hoger hand, wetten, regels, toezichthouders en media. Niet bewegen is dan vaak de beste strategie om geen fouten te maken. Omdat de trap van boven naar beneden wordt schoongeveegd wordt hiermee ook de toon gezet binnen de organisatie van banken. Als de bazen zich indekken voor fouten, zullen medewerkers niet anders acteren.

Mede door de excessen in de belonings- en bonussystemen in de top, werd het imago van bankiers in korte tijd gedegradeerd tot graaiers die zich nog nauwelijks bewust leken van hun maatschappelijke rol en betekenis. Wat banken zich niet realiseren is dat er dan juist nieuwe initiatieven ontstaan om goede plannen en ideeën wel gefinancierd te krijgen. Met een te starre houding van banken ondergraven ze feitelijk hun eigen voortbestaan. Met een kredietverlening van nog altijd 85% van de totale kredietbehoefte zal dat niet heel snel afglijden, maar met het signaal dat er alternatieve circuits ontstaan moeten ook banken leren omgaan.

Alternatieve financiers.

Voor een ondernemer met een innovatief idee en een suikeroombeperkte financieringsbehoefte zijn er inmiddels diverse internet crowdfunding platforms waar financieringen van 100.000,- tot € 250.000,- gevraagd en ook verkregen worden. Met een interessant payback voorstel en met diverse kleinere coupures van diverse investeerders is hier een investeerdermarkt ontstaan die de plaats van de bank snel en ook minder complex kan innemen. Maar ook kan het een goede aanvulling betekenen op de mogelijkheid bankfinanciering te verkrijgen wanneer het weerstandvermogen met durfkapitaal is verstevigd. 

Het beeld van een terughoudende bankensector is niet alleen verantwoordelijk voor het ontstaan van nieuwe initiatieven zoals crowdfunding. Ook de bankensector zelf lijkt verlost te willen worden van het moeten verstrekken van financieringen tot een hoogte van ca. € 150.000,-. Deze microfinancieringen, zo vinden de banken, vragen veel tijd en aandacht en kunnen met hun zware overheadkosten nauwelijks nog kostendekkend worden verstrekt. Mede op hun initiatief ontstaan dan nieuwe instituten zoals Qredits die speciaal geëquipeerd zijn om kleine kredietaanvragen te beoordelen en te verstrekken. Deze instituten maken dan gebruik van (oud) ondernemers en (gratis) business coaches die de ondernemer bijstaan bij hun exploitatie.

Ook de opkomst van kredietunies illustreren de maatschappelijke wens om MKB ondernemers bij te staan in het vinden van krediet. Kredietunies spiegelen zich aan het Amerikaanse fenomeen Credit Union. Hier wordt een groot deel van het Amerikaanse bedrijfsleven gefinanciergroeiend via investeerders die de Credit Union funden. Kredietunies in Nederland doen sterk denken aan de opzet van voorheen Boerenleen- en Raiffeisenbanken. Ondernemers plaatsen daar hun spaargelden en bepalen door een coöperatieve structuur zelf aan wie ze hun gelden weer uitlenen. De basis gedachte daarbij is de expertise van ons kent ons en zakelijkheid binnen een gebied van kerktoren tot kerktoren. Dit is bij de huidige Rabobank door opschalingen grotendeels verloren geraakt en wordt door het fenomeen kredietunies weer nieuw leven ingeblazen.

Informal investment.

Dit is het circuit van vermogende particulieren die bereid zijn een ondernemer financieel te ondersteunen. Met hun investering hebben zij een rendementsdoel. Soms laten zij hun keuzes bepalen door een instelling (investeringsgroep) die de business proposals vooraf beoordeelt en screent. Als business-angel opereren ze ook vaak als zelfstandige of als club van zelfstandigen.

Vaak komen zij ook zelf uit die sector waarin zij willen investeren en mogelijk ook participeren en beoordelen hun kansen en rendementen vanuit eigen expertise en gevoel voor kansrijkheid.

Interessante nieuwe kansen.

De bankencrisis behoeft niet persé negatief te worden uitgelegd. Ondernemers zoeken mede door de terughoudendheid van traditionele banken nieuwe en creatieve oplossingen voor het financieren van hun plannen. Er ontstaat nieuwe dynamiek. Een planningnieuwe orde en systematiek waarin ondernemers en investeerders bij elkaar worden gebracht. De economie is gebaat bij een initiatiefrijke MKB-branche. Hier worden banen gecreëerd, innovaties tot stand gebracht en nieuwe perspectieven geboren. Ondernemers die niet schromen zich door een onafhankelijke raadgever bij te laten staan zijn meer succesvol. Het maken van ideeën, strategieën en pakken van nieuwe kansen is gebaat bij een kritisch klankbord en opstellen van een helder ondernemers-en financieringsplan. Het verkrijgen van de passende financiering is een creatief proces geworden waarbij het inzetten van een groot netwerk nuttig is.

Vermogende particulier wordt bankier.

vermogende particulierOndernemers met goede plannen maar ook met behoefte aan vreemd vermogen en financieringsmogelijkheden zullen steeds vaker op zoek gaan naar alternatieven. Nu banken hun posities consolideren op veiligheid en risicobeheersing wordt de kans dat de ondernemer een financiering vindt bij de reguliere bankinstellingen steeds geringer. Hij gaat dus op zoek naar nieuwe kredietmogelijkheden. Maar ook de investeerders zien deze ontwikkelingen. Hun vermogensbestanddelen worden bij banken zorgvuldig bewaard, maar tegen een laag (soms geen) rendement. Vooral particulieren die hun vermogen hebben opgebouwd uit ondernemingswinst of de verkoop van hun onderneming hebben behoefte hun kapitaal en energie deels te investeren in nieuwe projecten en ontwikkelingen. Zo ontstaat de businessangel.

Nieuwe kansen en mogelijkheden.

business coachNatuurlijk heeft niet elke vermogende investeerder dezelfde uitgangspunten. Wat ze wel gemeen hebben is het geloof dat juist in deze tijd van economische veranderingen er ook nieuwe mogelijkheden ontstaan om producten en diensten op de markt te brengen. Kansen waar anderen te duur zijn geworden, verzuimd hebben tijdig bij te sturen of de marktbehoeftes niet meer met gevoel voor nuance en wijzigende klantbehoeftes hebben aangevoeld. Met deze perspectieven voor ogen investeren deze particulieren als zelfstandige informal investor of via participatiemaatschappijen en de vele vormen waarin durfkapitaal tegenwoordig aan de markt wordt geboden.

Verschillende typen investeerders.

Zo ontstaat een divers pallet van investeerders op een markt waarin banken nog vasthouden aan hun tradities van risicobeheersing en terughoudendheid. Echte klantgerichtheid ontstaat wanneer een investeerder met durfkapitaal zich verdiept of laat verdiepen in de kansrijkheid van een propositie. Investeringsmaatschappijen hebben dus ook het NEE in hun vocabulaire. Niet elke propositie is kansrijk. De kunst is te ontdekken welke ideeën levensvatbaar en uitvoerbaar zijn. Het vergt werkelijke interesse in het plan en een scherp inlevingsvermogen in de capaciteiten van een ondernemer. Ondernemen met de ondernemer.

De investeerder van durfkapitaal heeft een aantal verschijningsvormen. Ik zal er een aantal schetsen.mensbeeld

Oom Jan.

Wil wel geld in uw bedrijf investeren maar er niet te veel bij betrokken zijn. Oom Jan vertrouwt er op dat u de onderneming goed leidt en dat hij tijdig zijn geld terug krijgt en daar ook wat rendement op heeft. U hoeft hem niet al te regelmatig te rapporteren. Oom Jan heeft niet veel affiniteit met het bedrijf of uw vakgebied. Wel met u. U geniet zijn volste vertrouwen. Hij is er op afstand.

Oom Kees.

Wil niet al te actief bij uw onderneming betrokken zijn. Ook wil oom Kees niet heel veel rapportages. Wel kunt u hem om raad vragen. Hij is beschikbaar en zal desgevraagd u ook advies geven. Oom Kees stopt zijn geld in uw onderneming om daar na verloop van tijd ook een redelijk rendement op te maken.

 Oom Wim.

Hij wil actief bij uw bedrijf betrokken zijn. Hij investeert geld maar ook in tijd en aandacht. U zult met oom Wim goede afspraken maken over het beleid en de bedrijfsvoering. Oom Wim is betrokken en wil een actieve bijdrage leveren om zijn geïnvesteerd vermogen te laten renderen. Oom Wim is het type ondernemer dat de handen uit de mouw steekt. Samen met u wil hij er een succes van maken.

 Oom Karel.

Hij wil investeren als hij niet direct bij de dagelijkse gang van zaken betrokken hoeft te zijn maar wel als adviseur op afstand geraadpleegd wordt. Het doet hem goed als u van zijn kennis en wijsheid gebruik maakt. Als het nodig is zal hij “hands-on” een bijdrage leveren. Hij wil bijspringen, zoals oom Wim, als de situatie daarom vraagt. Maar bij voorkeur opserveert hij zijn investering vanaf de zijlijn maar hij wil graag en tijdig gerapporteerd worden over de ontwikkelingen.

Oom Gerrit.

Oom Gerrit wil wel risicodragend vermogen in uw bedrijf stoppen maar daar ook nadrukkelijk zeggenschap en betrokkenheid voor terug krijgen. U zult hem als mede ondernemer moeten toelaten. Het type Oom Gerrit kan heel goed bij uw bedrijf passen wanneer hij competenties inbrengt die u mogelijk niet heeft en waar u behoefte aan hebt. Alles hangt af van goede samenwerking en respect voor elkaars competenties. U krijgt er met oom Gerrit een businesspartner bij.

Overigens de namen zijn fictief en overal waar Oom staat mag u ook Tante lezen en de voornaam naar keuze wijzigen.

De businesscoach.

ZakenmanMaar alle hierboven geschetste ooms of tantes kunnen de investeringen ook met een gerust hart en kritisch laten volgen wanneer u een beroep doet op een businesscoach. Hiervan maakt u gebruik als u uw plannen regelmatig wilt toetsen en u bereid bent uw visie en strategie te spiegelen aan een onafhankelijke coach of raadgever. Ook hier zijn ex ondernemers voor beschikbaar. U kunt denken aan een consularis (een mengvorm tussen commissaris en consultant). Doe er uw voordeel mee.